Wymagania z biologi kl. 3

WYMAGANIA EDUKACYJNYCH Z BIOLOGII DLA UCZNIÓW KLAS III GIMNAZJUM.

 

Uzyskanie przez ucznia oceny wyższej jest równoznaczne ze spełnieniem wymagań również na ocenę niższą.

 

Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który:
posiada wiedzę i umiejętności wykraczające poza program,
rozwija swoje zainteresowania przyrodnicze korzystając z różnych źródeł wiedzy,
potrafi stosować wiadomości w sytuacjach nietypowych (problemowych)
potrafi udowodnić swoje zdanie, używając odpowiedniej argumentacji, będącej skutkiem zdobytej samodzielnie wiedzy,
wykonuje dodatkowe zadania i polecenia
zna terminologię biologiczną i świadomie ją wykorzystuje
osiąga sukcesy w konkursach i olimpiadach przedmiotowych,
samodzielnie planuje i wykonuje doświadczenia zgodnie z regułami stosowanymi przez naukowców

Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który:
potrafi stosować zdobytą wiedzę do samodzielnego rozwiązywania problemów w nowych sytuacjach,
poprawnie stosuje terminologię biologiczną
aktywnie uczestniczy w zajęciach lekcyjnym
chętnie wykonuje prace i zadania dodatkowe
potrafi samodzielnie korzystać z różnych źródeł informacji
w pisemnych sprawdzianach wiedzy i umiejętności osiąga wysokie wyniki
wzorowo prowadzi zeszyt przedmiotowy
opanował wiadomości i umiejętności przewidziane na ocenę bardzo dobrą:

  • udowadnia, że cechy organizmów zależą od materiału genetycznego oraz wpływu środowiska
  • wyjaśnia, dlaczego przed podziałem komórki musi zajść replikacja DNA
  • wyjaśnia znaczenie rekombinacji genetycznej
  • omawia przebieg mitozy i mejozy; porównuje oba procesy
  • omawia prawo czystości gamet
  • dowodzi znaczenia mutacji w przystosowaniu organizmów do zmieniającego się środowiska
  • ocenia znaczenie badań prenatalnych dla człowieka
  • opisuje sposób powstawania skamieniałości
  • ocenia rolę struktur homologicznych i analogicznych jako dowodów ewolucji
  • wyjaśnia, w jaki sposób izolacja geograficzna prowadzi do powstania nowych gatunków
  • omawia współczesne spojrzenie na ewolucję – syntetyczną teorię ewolucji
  • opisuje przebieg ewolucji człowieka
  • porównuje różne formy człowiekowatych
  • interpretuje wykres przedstawiający zakres tolerancji ekologicznej danego gatunku
  • przewiduje losy populacji na podstawie jej struktury wiekowej
  • uzasadnia, że konkurencja jest czynnikiem doboru naturalnego
  • analizuje wykresy przedstawiające wzajemną regulację liczebności populacji drapieżnika i ofiary
  • ocenia znaczenie bakterii azotowych występujących w glebie
  • wyjaśnia znaczenie wiedzy o mikoryzie dla grzybiarzy
  • omawia czynniki, które zakłócają równowagę ekosystemu
  • przewiduje skutki, jakie dla ekosystemu miałoby wyginięcie określonego ogniwa we wskazanym łańcuchu pokarmowym
  • analizuje informacje przedstawione w formie piramidy ekologicznej
  • omawia schemat obiegu węgla oraz azotu w ekosystemie
  • przewiduje skutki osuszania obszarów podmokłych
  • dowodzi związku rozwoju gospodarki na świecie z globalnym ociepleniem
  • przewiduje skutki globalnego ocieplenia
  • ocenia znaczenie regulacji rzek
  • analizuje i komentuje stan czystości rzek w Polsce na podstawie wykresu
  • wykazuje związek między zanieczyszczeniem powietrza a zanieczyszczeniem wód gruntowych
  • dowodzi, że wypalanie łąk i pól jest szkodliwe dla gleby

Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który:
potrafi stosować zdobytą wiedzę do samodzielnego rozwiązywania problemów typowych
udziela poprawnych odpowiedzi na typowe pytania,
jest aktywny na lekcji
w pisemnych pracach osiąga dobre wyniki
prowadzi prawidłowo zeszyt przedmiotowy
opanował wiadomości i umiejętności wymagane na ocenę dobrą:

  • wyjaśnia, skąd bierze się podobieństwo organizmów potomnych do rodzicielskich
    w rozmnażaniu płciowym oraz bezpłciowym
  • przedstawia budowę chromosomu
  • omawia cechy kodu genetycznego
  • omawia biosyntezę białka
  • odczytuje kolejność aminokwasów kodowanych przez dany kodon z tabeli kodu  genetycznego
  • wykonuje krzyżówkę genetyczną dotyczącą dziedziczenia hemofilii oraz daltonizm
  • uzasadnia, że mutacje są podstawowym czynnikiem zmienności organizmów
  • przedstawia przyczyny wybranych chorób genetycznych
  • omawia dowody ewolucji
  • wskazuje u form pośrednich cechy dwóch różnych grup systematycznych
  • omawia przykłady potwierdzające jedność budowy i funkcjonowania organizmów
  • określa rolę doboru naturalnego w powstawaniu nowych gatunków
  • omawia różnice pomiędzy doborem naturalnym a doborem sztucznym
  • ocenia korzyści człowieka z zastosowania doboru sztucznego
  • określa stanowisko systematyczne człowieka
  • wymienia czynniki, które miały wpływ na ewolucję człowieka
  • omawia różnice między ekologią a ochroną przyrody i ochroną środowiska
  • opisuje wpływ hierarchii panującej w stadzie na życie poszczególnych jego członków
  • interpretuje piramidę wieku
  • porównuje konkurencję wewnątrzgatunkową z konkurencją międzygatunkową
  • wyjaśnia, w jaki sposób rośliny i roślinożercy wzajemnie regulują swoją liczebność
  • charakteryzuje sposoby obrony roślin przed zjadaniem
  • omawia przystosowania drapieżników i pasożytów do zdobywania pożywienia oraz przystosowania potencjalnych ofiar do unikania zagrożenia
  • analizuje zależności między biotopem a biocenozą
  • przedstawia przebieg sukcesji pierwotnej i wtórnej
  • omawia role poszczególnych ogniw łańcucha pokarmowego
  • interpretuje zależności między poziomem pokarmowym a biomasą i liczebnością populacji
  • charakteryzuje poziomy różnorodności biologicznej
  • wyjaśnia rolę porostów w ocenie czystości powietrza
  • określa sposób wykorzystania wody w zależności od klasy jej czystości
  • wyjaśnia wpływ zakwitów na stan wód
  • opisuje metody oczyszczania ścieków
  • charakteryzuje proces powstawania próchnicy
  • omawia czynniki degradujące glebę
  • ocenia znaczenie wykorzystywania surowców wtórnych

Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który:
z pomocą nauczyciela rozwiązuje zadania o małym stopniu trudności
z pomocą nauczyciela korzysta z takich źródeł wiedzy jak: słowniki, encyklopedie, tablice, wykresy, itp.,
wykazuje się aktywnością na lekcji w stopniu zadowalającym
posiada zeszyt przedmiotowy i prowadzi go systematycznie
uczeń opanował wiadomości i umiejętności wymagane  na ocenę dostateczną:

  • podaje przykłady zastosowania genetyki w medycynie, kryminalistyce, rolnictwie, archeologii
  • przedstawia budowę nukleotydu
  • wymienia nazwy zasad  azotowych
  • do przykładowego fragmentu nici DNA dopisuje drugą nić, posługując się zasadą komplementarności
  • definiuje pojęcia: nukleotyd, genom, kariotyp, kodon, chromosomy homologiczne
  • omawia proces replikacji DNA
  • porównuje budowę DNA z budową RNA
  • przedstawia znaczenie mitozy i mejozy
  • wyjaśnia znaczenie kodu genetycznego
  • wskazuje miejsce zachodzenia biosyntezy białka
  • omawia badania Mendla
  • wymienia przykłady chorób dziedzicznych sprzężonych z płcią
  • wykonuje krzyżówki genetyczne dotyczące dziedziczenia grup krwi oraz czynnika Rh
  • rozróżnia mutacje genowe i chromosomowe
  • wymienia przykłady chorób człowieka warunkowanych mutacjami genowymi i chromosomowymi.
  • prezentuje wybrane choroby genetyczne
  • omawia etapy powstawania skamieniałości
  • definiuje pojęcia i podaje przykłady: , „struktury homologiczne”, „struktury analogiczne”, „narządy szczątkowe”, „konwergencja” , „endemit”
  • omawia główne założenia teorii ewolucji Darwina
  • porównuje dobór naturalny i dobór sztuczny
  • wymienia cechy człowieka, które pozwalają zaklasyfikować go do poszczególnych jednostek  systematycznych
  • wskazuje podobieństwa i różnice między człowiekiem a innymi naczelnymi
  • definiuje pojęcie „nisza ekologiczna” i podaje kilka przykładów
  • określa wpływ wybranych czynników środowiska na funkcjonowanie organizmu
  • odczytuje z wykresu dane dotyczące zakresu tolerancji  ekologicznej
  • porównuje warunki życia w wodzie i na lądzie
  • określa przyczyny migracji organizmów
  • określa wady i zalety różnych typów rozmieszczenia populacji
  • określa strukturę wiekową populacji na podstawie dostępnych danych
  • omawia przyczyny i skutki konkurencji międzygatunkowej i wewnątrzgatunkowej
  • wymienia przykłady roślin drapieżnych oraz pasożytniczych
  • wyjaśnia i ilustruje przykładami pojęcia: „mutualizm” i „komensalizm”
  • definiuje pojęcie: „sukcesja ekosystemu”; podaje przykłady sukcesji naturalnej i wtórnej
  • rysuje schemat prostej sieci pokarmowej
  • omawia na podstawie ilustracji piramidę ekologiczną
  • wykazuje, że materia krąży w ekosystemie
  • wykazuje, że energia przepływa przez ekosystem
  • wyjaśnia różnice pomiędzy dwoma poziomami różnorodności biologicznej
  • uzasadnia konieczność zachowania różnorodności biologicznej
  • omawia skutki kwaśnych opadów
  • omawia warunki tworzenia się kwaśnych opadów, dziury ozonowej i smogu
  • omawia przyczyny ocieplania się klimatu
  • wymienia metody oczyszczania wód
  • omawia metody rekultywacji gleby
  • wyjaśnia pojęcie „recykling”
  • wyjaśnia zagrożenia związane z dzikimi wysypiskami śmieci

Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który:
braki w wiadomościach  i umiejętnościach może nadrobić  z pomocą nauczyciela
wykonuje proste zadania i polecenia o bardzo małym stopniu trudności, pod kierunkiem nauczyciela
wiadomości przekazuje w sposób nieporadny, nie używając terminologii biologicznej,
jest mało aktywny na lekcji
odrabia zadane prace domowe
prowadzi zeszyt przedmiotowy
uczeń opanował w stopniu zadawalającym wiadomości i umiejętności wymagane na ocenę dopuszczającą:

  • definiuje pojęcia: „genetyka”, „dziedziczność” oraz „zmienność”
  • podaje przykłady cech gatunkowych i cech indywidualnych organizmów; odróżnia cechy gatunkowe od cech indywidualnych
  • odaje przykłady cech dziedzicznych i niedziedzicznych człowieka; rozpoznaje cechy dziedziczne i niedziedziczne
  • wskazuje miejsca występowania DNA w komórce oraz określa jego rolę
  • przedstawia podstawowe informacje na temat budowy DNA (zbudowane z nukleotydów, 2- niciowe, tworzy chromatynę i chromosomy)
  • wymienia nazwy poszczególnych podziałów komórkowych; określa które komórki w ciele człowieka powstają dzięki mitozie, a które dzięki mejozie.
  • definiuje pojęcia: „gen”, „fenotyp”, „genotyp”, „komórka diploidalna”, „komórka haploidalna”
  • podaje liczbę chromosomów w komórkach somatycznych i w komórkach płciowych człowieka
  • wskazuje kodon na schemacie  DNA
  • rozpoznaje kariogram człowieka i wskazuje na nim chromosomy płci
  • zapisuje genotypy homozygoty dominującej i recesywnej oraz heterozygoty
  • na schemacie krzyżówki genetycznej rozpoznaje genotyp oraz określa fenotyp rodziców i pokolenia potomnego
  • wykonuje krzyżówki genetyczne dotyczące dziedziczenia koloru oczów lub włosów u człowieka
  • wymienia cztery główne grupy krwi
  • określa, na czym polega konflikt serologiczny
  • wyjaśnia zasadę dziedziczenia płci
  • wyjaśnia pojęcie „mutacja”
  • wylicza czynniki mutagenne
  • podaje przykłady chorób genetycznych
  • podaje cechy charakterystyczne dla Zespołu Downa
  • definiuje pojęcie „ewolucja”
  • wymienia dowody ewolucji
  • wskazuje przykłady narządów szczątkowych w organizmie człowieka
  • wyjaśnia, co to są relikty i podaje kilka przykładów
  • przedstawia ideę walki o byt i doboru naturalnego
  • wymienia przykłady organizmów należących do rzędu naczelnych
  • wymienia 3 istotne różnice i 3 podobieństwa między człowiekiem a szympansem
  • wymienia cechy człowieka rozumnego
  • wyjaśnia, czym zajmuje się ekologia
  • wymienia czynniki ograniczające występowanie gatunków w różnych środowiskach
  • definiuje pojęcia: „populacja”, „gatunek” oraz  podaje przykłady
  • wyjaśnia pojęcie: „siedlisko” oraz podaje przykłady
  • charakteryzuje cechy populacji: na podstawie dostępnych danych określa liczebność i zagęszczenie populacji; rozpoznaje typ rozmieszczenia popularnych gatunków
  • dzieli zależności międzygatunkowe na antagonistyczne i nieantagonistyczne
  • definiuje pojęcia: „konkurencja”, „pasożytnictwo”, „drapieżnictwo” , „roślinożerność” oraz podaje przykłady tych zależności w przyrodzie
  • wymienia czynniki, o które konkurują organizmy
  • omawia na przykładach przystosowania organizmów do drapieżnictwa i roślinożerności
  • określa rolę drapieżników w przyrodzie
  • wymienia przykłady organizmów, które łączy zależność nieantagonistyczna
  • definiuje pojęcie „ekosystem”;
  • podaje przykłady ekosystemów naturalnych i sztucznych
  • wymienia składniki biotopu i biocenozy
  • zapisuje proste łańcuchy pokarmowe w wybranych ekosystemach
  • rozpoznaje i nazywa poszczególne ogniwa łańcucha pokarmowego;
  • wskazuje różnice między producentami, a konsumentami
  • podaje przykłady organizmów, które są reducentami; wyjaśnia, czym odżywiają się reducenci
  • wymienia piętra lasu i podaje przykłady żyjących w nich organizmów
  • podaje przykład pierwiastka krążącego w ekosystemie
  • wylicza czynniki wpływające na stan ekosystemów
  • definiuje termin „różnorodność biologiczna”
  • wymienia przykłady działalności człowieka przyczyniającej się do spadku różnorodności biologicznej
  • wskazuje źródła zanieczyszczenia atmosfery, wód słodkich i słonych oraz gleby
  • wymienia klasy czystości wód
  • podaje najważniejsze skutki smogu, dziury ozonowej, efektu cieplarnianego i kwaśnego deszczu
  • wylicza funkcje gleby w ekosystemie
  • rozpoznaje surowce wtórne
  • uzasadnia potrzebę segregacji  odpadów